Ágrip

Lengi hefur verið viðurkennd sú meginregla í meiðyrðamálum að ekki verði refsað fyrir sönn ummæli (exeptio veritas). Reglan hefur birst þannig í dómaframkvæmd að ef ummæli hafa talist meiðandi í skilningi almennra hegningarlaga nr. 19/1940 hefur sá sem þau viðhafði verið dreginn til ábyrgðar nema hlutaðeigandi hafi sýnt fram á að ummælin séu sönn. Af dómaframkvæmd mannréttindadómstóls Evrópu má hins vegar ráða að þrátt fyrir meginregluna um að sýna verði fram á sannleiksgildi meiðandi ummæla sé í ákveðnum tilvikum rétt að gera vægari kröfur þar að lútandi.

Í greininni er leitast við að rannsaka dómaframkvæmd mannréttindadómstólsins og varpa ljósi á það hvenær dómstóllinn telur rétt að slakað sé á kröfunni um að færa verði sönnur á meiðandi ummæli. Verður þannig reynt að greina hvaða sjónarmið geta leitt til ábyrgðarleysis þess sem viðhefur meiðandi ummæli, jafnvel þótt sannleiksgildi viðkomandi ummæla hafi ekki verið staðreynt. Í kjölfarið verður sjónum beint að dómaframkvæmd íslenskra dómstóla og lagt á það mat hvort aðferðafræði íslenskra dómstóla í meiðyrðamálum hér á landi standist þær kröfur sem mannréttindadómstóllinn hefur þróað til fyllingar 10. gr. mannréttindasáttmála Evrópu.

English

The principle of not sentencing for true statements (exeptio veritas) has long been honoured in defamatory cases. In case law this main rule has resulted in the fact that if statements are viewed defamatory, the defendant is found liable unless he can prove the statements in question are true. It is therefore considered reasonable to require that defendants in defamation proceedings prove the truth of defamatory statements they have made. However, many judgments of The European Court of Human Rights clearly show that despite the aforementioned principle, it is sometimes reasonable to make less stringent requirements of proof.

In this article, the case law of The European Court of Human Rights will be examined in order to clarify in which cases the court considers it reasonable to reduce the burden of proof of defamatory statements. An attempt will be made to highlight the variants that can free defendants in defamation proceedings of their responsibility, even though the calidity of the statements in question have not been established. As a result, the case law of Icelandic courts will be examined to see if the protocols of Icelandic courts in defamatory cases meet the standards set by The European Court of Human Rights in regard to paragraph 10 of The European Convention on Human Rights.